توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٧ - استدلال نظام و جواب از آن

ولى اين استدلال مردود است زيرا معناى آيه آنستكه:

منافقين در شهادتشان و ادّعاء مواطات كاذب هستند، پس تكذيب راجع بشهادت است باعتبار آنكه متضمّن خبرى دروغى و غير مطابق با واقع مى‌باشد و آن خبر اينستكه ايشان در ضمن شهادتشان گفته‌اند: اين شهادت از صميم قلب و خلوص اعتقاد است در حالى كه امر چنين نبوده است و شاهد بر اين ادعايشان اينستكه كلام را بواسطه [انّ‌] و [لام‌] و اسميّه بودن جمله تأكيد كرده‌اند.

شرح فارسى:

توضيح‌

استدلال نظام و جواب از آن‌

نظام براى اثبات مرام خويش بآيه شريفه مزبور تمسّك نموده و تقرير استدلال اين است:

منافقين خبر دادند كه پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله رسول و فرستاده خدا است چون باين خبر معتقد نبودند خداوند ايشان را كاذب ناميد اگرچه خبرشان با واقع مطابق بود.

از اين استدلال سه جواب داده شده كه ذيلا درج ميشود:

١- منافقين در مقام اخبار تنها بمجرّد اخبار اكتفاء ننمودند بلكه گفتند برسالت حضرت شهادت مى‌دهيم، يعنى از صميم قلب و خلوص اعتقاد او را پيغمبر مى‌دانيم و چون اينطور نبود بلكه ايشان در واقع او را پيغمبر نمى‌دانستند لذا خداوند در مقام تكذيب ايشان فرمود:

ايشان شهادت نمى‌دهند و در ادّعاى مواطات قلب با واقع كاذب مى‌باشند و بعبارت ديگر جمله [نشهد] كه منافقين گفتند باعتبار اشتمالش‌